ایراندا ایلک مد تاساریمچیسی (طراح مد)

ایراندا ایلک مد تاساریمچیسی (طراح مد)

هر شئی اورادان باشلاندی کی، فتحعلی‌شاهین باش خاتونو بیر قوناقلیق وئریب «جان مک نیل»ـین آروادی، «الیزابت مک نیل»-ی بو قوناقلیغا چاغیردی.الیزابت بریتانیانین ایرانا گؤندردیگی نماینده‌سی‌نین آروادی ایدی. بو نماینده، ایران‌لا آوروپا آراسیندا یئنی ایلیشکیلر فصیلی آچیلسین دئیه 1827-نجی ایلده، فتحعلیشاهین دربارینا گلمیشدی.

الیزابت مک نیل بو قرارا گلدی کی، تور چینلرله سوسله‌نمیش آغ ساتیندان بیر دون، اوستوندن‌ ایسه قیرمیزی ایپک خلعت گئیینسین. اونون پالتاری دربار قادینلاری‌نین گؤرکملی، پاریلتیلی و مؤحتشم گئئییم‌لری و جواهرات‌لاری ایله اویوشموردو. آنجاق ائله همن ساده پالتار دا دربارین باش خاتونونون گؤزونو توتوب قاجار درباری‌نین قادینلاری‌نین گئییم طرزلری‌نین ده‌ییشیلمه‌سینه بیر قیغیلجیم اولدو.12195788_1681810632079961_7912770854021665118_n
سونرالار 1850-ده، «لیدی شیل» ناصرالدین شاهین آناسی «ملک‌جهان»‌لا گؤروشدو. او دربار گئییم‌لرینه گؤره مفصل بیر یوروم یازیب، و نوتلاریندا اونون اروپایی ساده پالتارلاری‌نین نئجه بوتون قجر خانیملاری‌نی شاشیردیب مجذوب ائتدیگینی آچیقلادی.

آوروپا گئییم‌لری قاجارلاردا
اسکوچیانین ملی موزه‌سی‌نین اؤنجه‌کی اورتادوغو کولتورو سوروملوسو- جنیفر اسکارس- «تاریخ ایرانی» ایله سؤیله‌شیسینده آوروپا دَبلری‌نین قاجار خانیملارینی نئجه ائتکیله‌دیگی اوزره دانیشمیشدی. اونون دئدیگینه گؤره، دؤردونجو قاجار شاهی و اونون قیزی، دربار قادینلاری‌نین گئییم‌لری‌نین ده‌ییشمه‌سینده بؤیوک پایلاری واریدی. ناصرالدین شاه اتکلرین اندازه‌سی و فورمونون ده‌ییشمه‌سینی ائتکیله‌میش، تاج‌السلطنه ایسه آداخلانما و توی گئجه‌سینده چؤهره‌ای ایپک و آغ ساتین‌ دونو ایله یانی سیرا آوروپالی گلینلر سایاغی باشینا تور بتله‌میشدی.
بو آراشدیرماجی‌نین دئدیگینه گؤره، آوروپا مودو ایله یاخیندان قارشیلاشما اون‌دوققوزونجو یوز ایلین ایلک‌لرینده ساغلاندی. بو چاغدا قاجار شاهلاری آوروپالی قدرت‌لرله دیپلماتیک ایلیشکیلری‌نین گئنیشلندیریلمه‌سی اوچون تهراندا رسمی دربار قوردولار. قاجار دؤوروندن اؤنجه، ایرانلی قادینلار آراسیندا آوروپا گئییملری حاققیندا بیلگی‌لر اولدوقجا قیسیتلی ایدی. صفوی‌لرین پایتاختی اولان اصفهان شهرینه گلن دیپلمات‌لار، سربازلار و تاجیرلر چوخونلوقدا کیشی ایدیلر. دوغال اولاراق اونلار آوروپا گئییملری گئیینیردیلر آنجاق لازم اولان زامان ایرانلی‌لارین پالتارلارینی گئییردیلر. آوروپالی قادینلارین پالتارلاری ایسه، دَب اولان گؤزللیکلردن واردات اولونان گؤرونتولر آراجی‌ایله تانینیردی.12074873_1682011252059899_5361239343446090618_n

ایلک ایرانلی- آوروپالی مود تاساریمچیسی
آوروپا طرزینده‌کی گونون موداسی قاجار دؤورونون سونلاریندا ایرانا گلدی. ناصرالدین‌شاهین دؤورانیندا اونون تحصیل آلمیش و قادینلارین آزادلیغینی ساوونان قیزی،‌ تاج‌السلطنه‌نین آراجیلیغی ایله بو ایش داها دا آسانلاشدی. دئمک تاج‌السلطنه‌نی ایلک ایرانلی- آوروپالی مود تاساریمچیسی سایماق مومکوندور. او اؤز خاطیره‌لرینده آوروپالی‌لاری ایفاده ائدن آچیق رنگلی پالتارلاردان سؤز آچمیشدیر. او، تقریبن 1900-نجو ایلده دار و بدنه یاپیشان اورپالی سبکینده گئییم و اؤرتولمه‌میش ساچلارلا رسیم مودئلی اولموشدور.
دربار قادین‌لارینین گئییم‌لری، اؤنجه، اوزون قوللاری اولان دار ژاکت، دیزه کیمی گلن شالوار، هامیسی دا زربفت یا دا مخمر پارچادان اولاردی. بیر شال ایسه، اوز و بویونو اؤرتوب چنه‌نین آلتیندا دویون‌لنردی. پالتاری گئیه‌نین دوروموندان آسیلی اولاراق، بیر چوخ جواهرات دا تاخیلاردی.
گله‌نکسل گئییملرده ده‌ییشیکلیک‌لر 19-نجو یوزایلین اورتالاریندان، یاواش- یاواش باشلاندی. بو ده‌ییشیملر قیسا شالوارلاردان و اینجه جوراب یا دار شالوارلار اوزه‌رینده گئییلن قالینلیغی و بویلاری فرقلی اولان اتک‌لردن عیبارت ایدی. گله‌نکسل پالتارلارلا اویوم ساغلایان آوروپا بیچیملی گئییملرین دربار قادینلارینا تانیتدیریلماسی -19نجو یوزایلین آخیرلاریندان یاواش یاواش باشلاندی.
اؤرنه‌یین کُت‌لار دویمه ایله باغلاندیلار، یقه‌لری ایسه v شکلینده اولدو. بئلی دار اوزون پالتارلار، و کُت آلت آلتیندان گئییلن قالین اتکلر. کُت اوستوندن شنل گئییلیردی، بعضن ده ائشیک پالتارلاریندا چادیرا یئرینه آوروپا سایاغی اوزون ردا گئییلیردی.

 ناصرالدین شاهین یئنی مودلارا اولان توتقوسو (اشتیاقی)

 ناصرالدین شاه جدیتله هر کیمسه‌نی (اؤزللیکله ده دربار قادینلارینی) آوروپا سبکینده گئیینمه‌یه تشویق ائدیردی. شاهین قیزی، تاج السلطنه- نین یازدیغینا گؤره، اوشاق واختیندا ناصرالدین شاه اونا آغ و چؤهره‌ای رنگده آوروپا مودئللی پالتارلار گئیمه‌یه امر ائدرمیش.
سونرالار اونون آداخلانما و توی مراسمینده یا دا قوناقلیقلاردا گئیدیگی پالتارلار چؤهره‌ای ایپکله آغ ساتیندان اولوشارمیش، و آوروپالی گلینلر سایاغی دا باشینا توردان فاتا تاخاراق گئییم- قوشامی تکمیل اولارمیش. او 1900-نجو ایلده آوروپالیلار کیمی گئیینمه‌یی قبوللانماغی تماما دستکله‌ییردی. دربار خانیملارینین فرانسه‌نین 1870-لی ایللری‌نین موداسی اولان یاراشیقلی دکولته (آچیق یاخالی) گئییملر ایچینده رسیملری بیله موجوددور.12122755_1682008538726837_3869556713755978618_n
اتکلرین اوزونلوغو گله‌نکسل گئییملرده فرقلی ایدی آنجاق 1860-لی ایللرده قیسالیب اولدوقجا قالینلاشدی.
اولا بیلسین کی، اتکلرین شکلینده و بوی اؤلچوسونده ناصرالدین شاهین دا ائتگیسی اولموشدور. او، 1873 ده آوروپایا ایلک یولچولوغوندا پاریسده باله اویونچولارینین اتکلرینی گؤروب تحسین ائتمیش، و اؤلکه‌یه قاییتدیغیندا گؤردویو مودلاری دربار قادینلارینا تانیتمیشدیر.

قاجار خانیملاری‌نین ان شیک گئیینن‌لری
قاجار درباری‌نین ان چوخ ائتگی بوراخان مود اؤنجولری ساییلان خانیملار، شاهین مستقیم قوهوملاری، بو اوزدنسه ان یوکسک سوسیال موقعده اولان خانیملار ایدیلر.
ناصرالدین شاهین آناسی، ملک جهان، گؤزقاماشدیریجی گوزللیگی اولان گلنکسل پالتارلار گئیه‌ردی. ان اعلا و باهالی مخمل یا ایپک قوماشلاری جیلتقا و شالوارلیغا سئچردی. میرواریدلی- الماسلی شاللار سالاردی باشینا، بویون- بوغازینا، بارماغینا- بیله‌گینه چوخلو اوزوک، بیلرزیک، قولباغی، بویونباغی تاخاردی. سونرالار، تاج‌السلطنه، ناصرالدین شاهین قیزی، فرانسانین مودلارینی بیه‌نیب آلقیشلاییب، آوروپانین -19نجو یوزایلین سونلاری، 20-نجی یوزایلین اول‌لرینده مودا اولان پالتارلارین طرزینده گئییندی.
بو ده‌ییشیملره گؤستریلن تپکیلر ارککلرین اوروپا دبلرینه و قادینلارین ائییتیمینه اولان باخیش آچیلارینا گؤره فرقلی ایدی. محافظه‌کار ارککلر گئییم- قوشامدا اولان ده‌ییشیکلیکلری قالدیرا بیلیردیلر، آنجاق قادینلارین ایشه گئتمه‌ییب ده ائوده قالماقلاری قونوسوندا هله ده اصرارچی ایدیلر. تاج‌السلطنه هم وارلی هم ده نفوذلو اولدوغو اوچون سورکلی اری ایله دوروشوب، اونا قارشی چیخاردی. او، آوروپا مودلی گئییملری اؤزگورلوک سیمگه‌سی اولاراق گئیینه‌ردی و سورکلی ایران قادینلارینین اؤزگورلویونو دوشونوب بو یولدا چالیشاردی.11219721_1682011258726565_8501433381388279895_n

انلیک کیرشان (سرخاب سفیدآب)
گئییملردن سونرا، دربار خانیملارینین باهالی پالتارلاری ایله اویوشسون دئیه، بزکلر ده ده‌ییشمه‌یه باشلادی. او دؤورده‌کی بزک وسایلی بازاردان آلینان یا دا ائوده اولان طبیعی اورونلرین قاریشیمیندان اله گلردی. او چاغین ان ایدئال بزه‌یی، اوزو صافالدیب آغارتماق، دوداق و یاناقلاری آللاشدیرماق، و قاش- گؤزو قارالتماقدان عیبارت ایدی.
اوزو نئچه قات آغ پودرلا (بعضا قورقوشوم آغلیغیندا) پودرلاردیلار. یاناقلار و دوداقلار قیرمیزی یا دا مرمر قیرمیزیسی هماتیت توزویلا آل رنگینه بویاناردی. گؤزلر سورمه، یا دا توز سولفاتدان یاپیلمیش کحل ایله شکیللنردی. قاشلار آیین هلال شکلینده آلیناردی، سونرا نیلی رنگ ایله اونو قالینلادیب چاتمالارین یاپیشدیریب (یا دا یاپیشدیرمادان) بویلارینی اوزالداردیلار. دوداغین کنارینا بیر گوزل قارا خال قویاردیلار. بعضن ایسه قاشلارین آراسینا، چنه‌یه یا دا بویونا نارین گول و یارپاق رسیملری چکردیلر یا دا دؤیدورردیلر (خالکوبی). قیرمیزی حنانی اووجلارین ایچینی، آیاقلارین آلتینی و دیرناقلاری بویاماق اوچون قوللاناردیلار.
اوز دریسینین ساغلاملیغینی قوروماق اوچون ده دوغال لوسیون دوزلدیب یاخارمیشلار. خیاردان اوز دریسینین لکه‌لرینی تمیزله‌ییب درینی ایشیقلاتماق اوچون و هولودان دا اوز دریسینین یوموشاقلیغی و نملی قالماسی اوچون یارارلانارمیشلار.
ساچ باخیمی استادلیق ایسته‌ین و زامان آلیجی ائوجیل بیر هنر ساییلیردی. او زمانلار اوزون قارا ساچلار داها چوخ بیه‌نیلیردی. اوزون ساچلار ریشته ریشته قادینلارین بئلینه کیمی هورولوردو. ساچین اؤن طرفینده تئللری دالبور- دالبور یا دا حلقه- حلقه آلینا دوزرمیشلر. هوروکلری جواهر یا دا نَقده یا دا رنگلی روبانلارلا سوسلردیلر. حنا ایله ده ساچلاری بویاردیلار.
12196354_1681809928746698_253612392289720779_n

دربار قادینلارینین اوروپادا گونون مودو اولان بزک اورونلریندن بیلگیلری اولدوقجا آز ایدی، او زمان بو اورونلره راحاتلیقلا ال چاتیلمازدی. بو اوزدن ده گلنکسل بزک اورنلری ایله وداعلاشان قادینلارین ساییسی چوخ آز ایدی. بو قونودا دا گئنه تاج‌السلطنه اؤن آیاق اولوب، 1900نجو ایلده آوروپانین مودونو قوللانماغا باشلادی. تاج‌السلطنه‌نین اوروپا طرزینده گئیینمیش اولدوغو پورتئره‌سیندن اونون غلیظ بزکدن ساقینیب، ساده ساچ مودلینی ترجیح ائتدیگی ده بللی اولور.
اوروپا بزک اورونلری گئنیش شکیلده گلنکسل اورونلرین یئرینی آلمیش اولسا دا، گئنه ده اونلاردان بعضیسی قوللانیملی قالدی (اؤرنه‌یین حنا، ساچلارین بویانماسی و ساغلاملیغی اوچون).
1920 و 1930- نجو ایللرده ساچ مودل‌لرینده گؤزل و اوستاجا هؤرمه‌لر یئرینی چاغداش اوروپا سبکلری ایله ده‌ییشدی. ساچ بزه‌مه و گوزللیک سالونلاری تهراندا و بؤیوک شهرلرده ایشه باشلادی، چونکی یئنی دب اولان مودل‌لر اؤزل و باهالی موشتریلری اولدوغونا گؤره اؤزل باشاری و اؤیره‌تیم گرکدیریردی.

یازیچی: سوسن نواده رضی

قایناق: vivannew

مطالب پیشنهادی :

باخیش گؤندر